Iz istorije čelinačkog kraja, manastir Stuplje

Manastir Stuplje ponovo postaje duhovni centar naroda iz doline rijeke Ukrine i njenih pritoka. Vaskrsava iz pepela ponajviše zahvaljujući narodu i vladici Jefremu.

Današnjim pokolenjima potvrda o postojanju srednjovjekovnog manastira Stuplje koji danas pripada ataru čelinačkog sela Gornji Vijačani ostala je u pomeniku manastira Dobruna koji izgore u požaru beogradske Narodne biblioteke 6. aprila 1941. godine. Tu su se pominjala imena monaha iz Stuplja i Liplja, a vremenska oderednica je bila polovina 15. vijeka. Doduše, i 1629. je napravljen jedan zapis koji se nalazio u manastiru Orahovica u Slavoniji. U njemu se govori da jeTipik o kojem je riječ pisan te godine u manastiru Svetog arhistratiga Mihaila "zvanom Stupa" u kojem je tada straješina bio "smereni iguman kir Georgije", a u njemu se pominju i imena tadašnjeg mitropolita bosanskog kir Isaije i pećkog patrijarha Pajsija.

Na osnovu ovih zapisa, ali i drugih istorijskih dokumenata, stručnjaci su utvrdili da su se tokom 17. vijeka u manastiru Stuplje prepisivale knjige.

U orahovičkom manastiru sačuvano je još nekoliko zapisa iz kasnijeg perioda vezanih za ovaj manastir koji je razrušen 1690., a u posljednjem iz 1696. kaže se da "…u ta vremena manastiri mnogi opustješe i sagorješe od prokletih i bezbožnih agarenskih (turskih) čeda i da tada manastiri Stuplje i Liplje sagorješe i opustješe konačno."

Dok je još 1746. godine osveštan antimus crkve u Liplju, manastir Stuplje će mirovati pod zemljom sve do proljeća 1994. godine kada temelje na osnovu brojnih legendi iz ovog kraja u dolini riječice Manastirice otkopaše Vijačanci Dušan Jotić i Milenko Malešević. Tako uz blagoslov i ogromno angažovanje vladike banjolučkog Jefrema poče vaskrsavanje i ovog srpskog duhovnog bisera. U posljednjih pet godina to je jedno od najvećih gradilišta u Banjolučkoj eparhiji.

Do sada je u manastirskom kompleksu sagrađeno nekoliko objekata kao što su manastirski konak, drvena kapela i temelji manastirske crkve. Naravno urađeno je i dosta infrastrukturnih objekata. Uporedo sa građevinskim radovima napreduje se i u duhovnom pogledu. U manastiru službe se za sada obavljaju na Veliki post-pričešće, Mladi Vaskrs, Petrovdan, nedjelju pred Malu Gospojinu i Aranđelovdan koji je manastirska slava. Osim toga u njemu su obavljena i brojna krštenja i vjenčanja.

U cilju popularizacije ovog manastira "Glas srpski" i Eparhija banjolučka su 1998. godine izdali publikaciju "Manastir Stuplje" za koju su tekstove pripremili vladika Jefrem, mr Ljiljana Ševo, Nenad Novaković, Momčilo Spasojević i Borislav Maksimović, a "Glas srpski" povodom Sajma knjige dodjeljuje i jednu od nagrada koja nosi naziv "Stuplje".

Na osnovu svega ovoga može se zaključiti da neće proteći mnogo vremena kada će ovaj srednjovjekovni manastir u dolini Manastirice nakon više od tri vijeka ponovo postati duhovni centar naroda iz ovog kraja.

To potvrđuju i riječi sveštenika Miće Gojkovića, paroha starodubravskog, koji privremeno službuje i u manastirskoj parohiji, da se ovoga ljeta očekuje početak zidanja i manastirske crkve.